Nörojenik şok, santral sempatik sinir sistemi kontrolünün kaybına bağlı olarak periferik vasküler tonusun azalması, vazodilatasyon, venöz göllenme ve buna bağlı azalmış doku perfüzyonu ile karakterize bir distributif şok tipidir.
TEMEL PATOFİZYOLOJİ
1. Vazomotor Tonus Kaybı; Sempatik vazokonstriktör impulsların kaybıdır. Arteriyel ve venöz vazodilatasyon sonucu Vasküler kapasitans artar
2. Venöz Dönüş ve Kardiyak Etkiler; Venöz göllenme, Preload azalması ve Kardiyak output düşüşü görülür.
3. Kardiyak Otonomik Dengesizlik; Vagal aktivitenin baskın hale gelmesi, Bradikardi ve Kardiyak disritmiler
Hipotansiyon ve Bradikardi, Nörojenik şok için ayırt edicidir.
Etiyoloji; Akut spinal kord travması (özellikle T6 üstü), Spinal kord tümörleri, Spinal / epidural anestezi, Cerrahiye bağlı spinal hasar şeklinde sıralanabilir.
AKUT SPİNAL KORD YARALANMASINDA SEKONDER HASAR MEKANİZMALARI
Akut spinal kord injurisi yalnızca mekanik hasar değildir; ikincil biyokimyasal ve vasküler süreçler hasarı ilerletir:
1-Vasküler Mekanizmalar; Otoregülasyon kaybı, Vazospazm, Mikrotromboz, Omuriliğe giden kan akımında azalma ve İskemik kompresyon gelişimini domine eder.
2-Hücresel Enerji Bozukluğu; Hücresel membran bütünlüğünün kaybı, Na⁺/K⁺ pompa disfonksiyonu, ATP azalması ve Hücre ödemiye zemin hazırlar
3-Nörokimyasal Hasar; Eksitatör nörotransmitter birikimi (özellikle glutamat), Serbest oksijen radikalleri ve Lipid peroksidasyonu irreversibiliteyi determine ettirir.
HİPOTANSİYONUN OMURİLİK HASARINA ETKİSİ
Sistemik hipotansiyon Omurilik perfüzyon basıncını düşürür. Düşen omurilik perfüzyon basıncı İskeminin derinleşmesine neden olur ve Akut omurilik hasar progresyonu ilerler. Bu nedenle: Kan basıncı, oksijenasyon ve hemodinamik stabilite, akut spinal kord hasarında prognozu belirleyen en kritik faktörlerdendir.
KARDİYOVASKÜLER BULGULAR (KLİNİK TRİAD)
1-Hipotansiyon;Vazodilatasyon
2-Bradikardi;Vagal baskınlık
3-Azalmış SVR; Sempatik kayıp
Ek olarak: Kardiyak output düşer, Disritmiler gelişir ve Sıcak, kuru cilt (hipovolemik şoktan ayırıcı) tespit edilir.
KLİNİK KORELASYON – ÖNEMLİ AYIRT EDİCİ NOKTA
| Şok Tipi | Kalp Hızı | SVR |
| Hipovolemik | ↑ | ↑ |
| Septik | ↑ | ↓ |
| Nörojenik | ↓ | ↓↓ |
Bradikardi varlığı, nörojenik şoku düşündürür.
PÜF NOKTA
T6 üzeri spinal lezyon varlığında sempatik çıkış kaybı oluşur.
Hipotansiyona bradikardi ve sıcak cilt eşlik eder
Tedavide sıvı replasmanı, vazopressör ajanlar ve gerekirse atropin kullanılır.
Aşağıdaki hemodinamik değişikliklerden hangisi norojenik şokta beklenmez?
A) Periferik vaskuler direnç artar**
B) Venoz geri donuş azalır
C) Kardiak output azalır
D) Klinikte bradikardi vardır
E) Klinikte hipotansiyonla ortaya çıkar