Aktinik keratozlar, epidermal keratinositlerin neoplazmlarıdır. Genellikle açık tenli, yaşlı kişilerde, öncelikle güneşe maruz kalan bölgelerde görülürler ve UV radyasyonuna maruz kalmak en büyük risk faktörüdür. Semptomatik hale gelebilir, kanama, prurit ve ağrıya neden olabilir. Kendiliğinden gerileyebilir, değişmeden kalabilir ve invaziv skuamöz hücreli karsinomlara dönüşebilirler.
Aktinik keratozların yaklaşık % 10’unun invazif skuamöz hücreli karsinomaya dönüşeceği tahmin edilmektedir. Skuamöz hücreli karsinomların yaklaşık % 60 ila % 65’inin aktinik keratozlardan kaynaklandığı düşünülmektedir. Tedavi seçenekleri eksizyon, floroürasil, koterizasyon ve dermabrazyondur.
Aktinik keratozlar, UV radyasyonuna kronik maruziyet sonucu gelişen, epidermal keratinosit kökenli premalign (intraepidermal) neoplazmlardır.
En sık açık tenli (Fitzpatrick I–II), yaşlı bireylerde, özellikle güneşe maruz kalan bölgelerde ortaya çıkar.
Sık Görülen Lokalizasyonlar; Yüz (burun, alın, yanak), Kulak heliksi, Saçlı deri (özellikle androgenik alopesi olan erkeklerde), El sırtları, Ön kollar (ekstansör yüzler) dır.
Patogenezde Ana risk faktörü, UV-B başta olmak üzere UV radyasyonudur.
Moleküler hasar; p53 mutasyonları, DNA timin dimerleri ve Keratinosit displazisi şeklinde gelişir.
Histolojik olarak Epidermisin alt tabakalarında atipi, Parakeratoz ve Solar elastozis (dermiste) patopnömoniktir.
Klinik Özellikler arasında Eritematöz, pürtüklü, zımpara hissi veren plaklar, Sarımsı-kahverengi keratotik yüzey ve Genellikle < 1 cm, çok odaklı lezyonlar tespit edilebilir.
Pruritus, Hassasiyet / ağrı ve Travma ile kanama da eşlik edebilir.
Aktinik keratozlar dinamik lezyonlardır: Spontan regresyon yada Değişmeden kalma veya İnvaziv skuamöz hücreli karsinoma (SCC) progresyon paterni gösterebilir.
Malignite Riski; Tek bir aktinik keratozun SCC’ye dönüşme riski: yaklaşık %10 (yaşam boyu) dur. Skuamöz hücreli karsinomların kökeni: %60–65’i aktinik keratoz zemininden gelişir
Aktinik keratoz SCC için “öncü lezyon”olarak kabul edilir.
Yüksek Riskli Klinik Bulgular arasında Hızlı büyüme, Ülserasyon, İndürasyon, Belirgin ağrı, Kanama yer alır.
İnvaziv SCC açısından biyopsi şarttır.
Tedavi Seçenekleri (Alan & Lezyon Bazlı)
1-Lezyon Odaklı tedaviler; Kriyoterapi, Küretaj + koterizasyon, Eksizyon (şüpheli olgular) dur.
2-Alan Tedavileri (Field Cancerization); Topikal 5-Fluorourasil, İmikimod, Diklofenak, Fotodinamik terapi ve Dermabrazyondur.
Geniş güneş hasarı varsa tek lezyon değil, alan tedavisi tercih edilir.
“Aktinik keratoz, UV’ye bağlı epidermal keratinosit displazisidir ve SCC’nin öncül lezyonudur.”