Altmış iki yaşında kadın hasta üç saat önce başlayan vücudun sağ tarafında hissizlik ve yürümede dengesizlik yakınması ile başvurdu. Nörolojik muayenede sağ yarıda yüzü de içine alan, yüzeyel ve derin duyu kaybı saptanıyor.
Motor defisiti olmayan bu hastada lezyon nerededir?
A) Pons
B) Kaudat nükleus
C) Frontal korteks
D) İnternal kapsül genu
E) Ventral posterior talamus*********
Cevap – E
Talamus: Beyinsapının rostralinde, serebral hemisferlerin derinliğinde yer alır. Talamus somato-sensoriyel duyular, (koku duyusu hariç) görme ve işitme impulslarının kortekse ulaşmadan önceki durağıdır. Lezyonunda kişinin uyanıklık durumunda bozukluk görülür.
Talamik sendrom; kontralateral vücut yarısında tüm duyuların kaybına ve daha sonra spontan veya dokunmakla şiddetli ağrıya neden olan bir patolojidir. Hastada motor defisitinin olmaması ve lateralizasyon bulgusu talamus lezyonunu düşündürmektedir.
Talamik Sendrom (Dejerine–Roussy Sendromu)
Talamik sendrom, en klasik olarak Dejerine–Roussy Sendromu adıyla bilinir ve talamusun posterolateral çekirdeklerinin (özellikle VPL) lezyonuna bağlı gelişir.
Patofizyoloji
- VPL (ventral posterolateral) çekirdek: Karşı vücut yarısından gelen somatik duyuların (ağrı, ısı, dokunma, propriosepsiyon) ana röle merkezidir.
- En sık neden: Posterior serebral arter (PCA) dallarına bağlı talamik enfarkt.
- İlk fazda duyusal kayıp, haftalar–aylar içinde santral ağrı gelişir.
Klinik Özellikler
- Kontralateral hemihipoestezi / anestezi
- Tüm duyular etkilenir (ağrı–ısı–dokunma–propriosepsiyon).
- Gecikmiş şiddetli ağrı (talamik ağrı)
- Spontan veya hafif dokunmayla tetiklenen (allodini)
- Yanıcı, batıcı, elektrik çarpar tarzda.
- Motor defisit YOK veya minimal
- Bu, lezyonun kortikospinal traktı tutmadığını düşündürür.
- Belirgin lateralizasyon
- Bulgular karşı vücut yarısında net sınırlarla.
Ayırıcı Tanı İpuçları
- Kortikal lezyonlar: Duyusal defisite kortikal bulgular (agnozi, afazi, neglect) eşlik edebilir.
- Beyin sapı: Çapraz (alternan) bulgular olur.
- Talamus: Saf duyusal tablo + gecikmiş santral ağrı tipiktir.
TUS / YDUS Altın Cümleleri
- “Motor defisit yok + kontralateral tüm duyular kayıp” → Talamus (VPL)
- “Başlangıçta uyuşma, sonra şiddetli yanıcı ağrı” → Dejerine–Roussy
- “Dokunmakla artan ağrı (allodini)” → Santral post-stroke ağrı
Tedavi (kısa özet)
- Klasik analjezikler genelde yetersiz
- Amitriptilin, gabapentin/pregabalin, duloksetin, lamotrijin
- Refrakter olguda girişimsel yöntemler (seçilmiş)