Follistatin, başta Activin olmak üzere bazı TGF-β süperailesi üyelerine bağlanarak onların biyolojik etkilerini inhibe eden bir glikoproteindir. Özellikle üreme fizyolojisi, kas gelişimi ve endokrin regülasyon açısından kritik öneme sahiptir.
Follistatin; Serbest Activin’i bağlar. Activin’in reseptörüne bağlanmasını engeller. Dolaylı olarak FSH salınımını baskılar.
FİZYOLOJİK ETKİLER
1-Hipotalamo–Hipofizer–Gonadal Aks
- Activin → FSH ↑
- Follistatin → Activin ↓ → FSH ↓
TUS mantığı:
FSH’yi artıran: Activin
FSH’yi azaltan: Follistatin
2-Over Fizyolojisi
- Granüloza hücrelerinden salınır
- Folikül gelişimini ince ayar ile düzenler
- Dominant folikül seçimine katkı sağlar
3-Testis Fizyolojisi
- Sertoli hücrelerinden salınır
- Spermatogenez üzerinde modülatör rol
4-Kas Gelişimi (ÇOK SORULUR)
- Myostatin inhibisyonu → kas büyümesi
- Follistatin ↑ → kas hipertrofisi
Bu nedenle:
- Kas distrofileri
- Sporcu biyolojisi
- Gen tedavisi araştırmalarında önemlidir
KAYNAKLANDIĞI DOKULAR
- Over (granüloza hücreleri)
- Testis (Sertoli hücreleri)
- Hipofiz
- Kas dokusu
- Karaciğer
- Endotel
ACTIVIN – INHIBIN – FOLLISTATIN (SINAVLIK TABLO)
| Özellik | Activin | Inhibin | Follistatin |
|---|---|---|---|
| Yapı | Dimer protein | Dimer protein | Bağlayıcı protein |
| FSH etkisi | ↑ | ↓ | ↓ (dolaylı) |
| Reseptöre bağlanır mı | ✅ | ❌ | ❌ |
| Mekanizma | Doğrudan | Reseptör antagonisti | Ligand bağlama |
| Hormon mu | Evet | Evet | ❌ |
TUS / YDUS ALTIN BİLGİLER
- Follistatin reseptöre değil ligand’a bağlanır.
- FSH’yi dolaylı azaltır.
- Activin–follistatin dengesi folikül gelişiminde kritiktir
- Myostatin inhibisyonu → kas artışı