Fagositoz süresince gelişen olaylar

Fagositoz sürecinde aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden önce gerçekleşir?

A) Fagozom oluşumu

B) Opsonizasyon

C) Reaktif oksijen metabolitlerinin aktivasyonu

D) Miyeloperoksidaz aktivasyonu

E) Fagolizozom oluşumu

Doğru cevap: B

———————-

I. Opsonizasyon

Il. Fagolizozom oluşumu

III. Englufıng (Fagozom oluşumu)

IV. Serbest radikallerin oluşumu ve enzim aktivasyonu

Yukarıda fagositoz süresince gelişen olayların sıralanışı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) I-III-II-IV

B) I- Il – III – IV

C) IV – III – II – I

D) I – IV – Il – III

E) I – II – IV – III

Doğru cevap: A

Fagositoz sırasıyla

1- Partikülün tanınması (OPSONİZASYON) ve tutulması

2- Fagositik bir vakuol yardımıyla sarılması (engulfing) ve yutulması

3- Fagosite edilen partikülün öldürülmesi ya da parçalanması.

Tanınma opsonin adı verilen ve bir yandan lökositi, diğer yandan fagosite edilecek maddeyi tutan aracı maddelerle olur.

Başlıca opsoninler İmmünglobülinlerin Fc parçası (özellikle lg G), kompleman C3b ve kollektinlerdir. İmmünglobülinler kendileri bir opsonin olduğu gibi klasik kompleman yolunu da aktifleyip C3b yapımını arttırabilirler.

Bağlanan opsonize partiküller hücre tarafından sarılır. Psödopodlar bu sarımda rol oynar ve fagositik vakuolleri oluşturur. Oluşan fagositik vakuol lizozomal membranla kaynaşır ve lizozomal granüller fagolizozoma boşalır.

Fagositoz Süresince Gelişen Olaylar

4

FAGOSİTOZUN ANA BASAMAKLARI (KRONOLOJİK)

1-Kemotaksi (Yaklaşma)

Fagositlerin (nötrofil, makrofaj) hedefe yönelmesi

Kemotaktik faktörler:

• C5a
• IL-8
• LTB4
• Bakteriyel N-formil peptidler

TUS ipucu: En güçlü kemotaktik faktör = C5a

2-Tanıma & Bağlanma (Adherens)

Patojen fagosit yüzey reseptörlerine bağlanır.

a-Doğrudan tanıma

• TLR’ler
• Mannoz reseptörü
• Scavenger reseptörleri

b-Opsonin aracılı tanıma (en etkilisi)

Opsonizasyon → fagositoz hızı ↑

3-Yutma (İngestion)

• Psödopodlar mikroorganizmayı sarar
• Hücre içine alınır
• Fagosom oluşur

4-Fagosom – Lizozom Füzyonu

• Fagosom + lizozom → fagolizozom
• Asidik ortam (pH ↓)

Bazı patojenler bu aşamayı bloke edebilir
(örn. Mycobacterium tuberculosis)

5-Öldürme ve Sindirim

İki ana mekanizma vardır:

A) OKSİJEN BAĞIMLI ÖLDÜRME (RESPİRATUVAR BURST)

Mekanizma:

1. NADPH oksidaz aktive olur
2. O₂ → Süperoksit (O₂⁻)
3. → H₂O₂
4. MPO (myeloperoksidaz) + Cl⁻ → HOCl (hipokloröz asit)

En güçlü bakterisidal ajan = HOCl

Klinik:

• Kronik granülomatöz hastalık → NADPH oksidaz defekti
• NBT negatif, DHR düşük

B) OKSİJEN BAĞIMSIZ ÖLDÜRME

Oksijen gerekmez → anaeroblar da etkilenir

6-Artıkların Atılması (Ekzositoz)

• Sindirilemeyen kalıntılar hücre dışına atılır
• Bazı hücrelerde:
  • Antijen sunumu (MHC-II) başlar

Makrofaj + dendritik hücre → antijen sunar

FAGOSİTOZUN TAM AKIŞ ŞEMASI (EZBER KODU)

Kemotaksi → Tanıma → Yutma → Fagosom → Fagolizozom → Öldürme → Atılım

NÖTROFİL ve MAKROFAJ (SINAVLIK)

SIK SORULAN SINAV TUZAKLARI

Opsonizasyon olmadan fagositoz yavaş

MPO eksikliği → genelde klinik hafif

CGD → katalaz (+) bakteriler

Fagolizozom oluşumu kritik basamak

TEK CÜMLELİK ÖZET

Fagositoz; kemotaksi ile başlayan, opsoninlerle güçlenen, fagolizozomda oksijen bağımlı ve bağımsız mekanizmalarla mikroorganizmanın öldürüldüğü çok basamaklı bir immün savunma sürecidir.