BESİYERLERİ – TUS/YDUS KLİNİK YAKLAŞIM TABLOSU

1-GENEL ve ZENGİN BESİYERLERİ

a-Kanlı Agar

• Genel kullanım
• Hemoliz ayrımı
  • α-hemoliz → S. pneumoniae
  • β-hemoliz → S. pyogenes
• Streptokok ayrımı

b-Çikolata Agar

• Zengin besiyeri
• Eritrositler parçalanmıştır (X ve V faktörleri serbest)
• Haemophilus, Neisseria

TUS ipucu:

Haemophilus → Çikolata agar

2-ÖZEL / SELEKTİF BESİYERLERİ

a-Bordet–Gengou

• Bordetella pertussis
• Nazofaringeal sürüntü
• Kömür + patates özü

Boğmaca

b-Löwenstein–Jensen

• Mycobacterium tuberculosis
• Yumurta bazlı
• Middlebrook = agar bazlı alternatif

Tüberküloz

c-Loeffler Besiyeri

• Corynebacterium diphtheriae
• Serumlu
• Tellüritli (Tindal) ortamda da ürer
• Elek testi ile toksin gösterilir

Difteri

d-BCYE Agar

• Legionella
• Sistein + demir + aktif kömür

Legioner hastalığı

e-PPLO Besiyeri

• Mycoplasma
• Kolesterol içerir
• “Sahanda pişmiş yumurta” koloni

Hücre duvarı yok → özel besiyeri

3-SEÇİCİ – AYIRT EDİCİ BESİYERLERİ

a-Chapman (Tuzlu–Mannitol Agar)

• Yüksek NaCl
• Staphylococcus aureus
• Mannitol fermentasyonu → sarı

S. aureus selektif

b-Endo / EMB Agar

• Gram (+) inhibe edilir
• Laktoz fermentasyonu
• E. coli → yeşil metalik parlaklık

c-MacConkey Agar

• Enterik G(−) çomaklar
• Laktoz (+) pembe / (−) renksiz

E. coli, Klebsiella vs Salmonella

d-Mueller–Hinton Agar

• Antibiyogram
• Standart duyarlılık testi

Tedavi seçimi

4-ENTERİK PATOJEN ÖZEL BESİYERLERİ

a-TCBS Agar

(Thiosulfate Citrate Bile Sucrose)

• Vibrio
• V. cholerae → sarı koloni

Sucrose fermentasyonu

b-SS Agar

• Salmonella – Shigella
• H₂S (+) → siyah merkez (Salmonella)

c-Selenit–F

• Salmonella zenginleştirme
• Dışkı örneklerinde

d-TSI (Triple Sugar Iron)

• Gram (−) çomak ayrımı
• Glukoz / laktoz / sakkaroz
• Gaz + H₂S değerlendirilir

Biyokimyasal ayırım

e-CIN Agar

(Cefsulodin–Irgasan–Novobiocin)

• Yersinia enterocolitica
• “Öküz gözü” koloni
• Aeromonas da ürer

f-CCFA Agar

(Cycloserine–Cefoxitin–Fruktoz)

• Clostridioides difficile
• Sarı koloni

Psödomembranöz kolit

5-MANTAR BESİYERİ

Sabouraud Agar

• Mantarlar
• Asidik pH

Candida, dermatofitler

ALTIN EZBER TABLOSU

SIK SORULAN TUZAKLAR

• Mycoplasma kanlı agarda üremez ❌
• Legionella rutin besiyerinde üremez ❌
• E. coli’nin metalik parlaması = EMB ✅

TEK CÜMLELİK EZBER

Bakteriyi değil, besiyerini sorarlar.