Fırsatçı mikoza neden olan dimorfik mantar aşağıdakilerden hangisidir?

A) Penicillium marneffei ***
B) Histoplasma capsulatum
C) Coccoides immitis
D) Aspergillus fumigatus
E) Fusarium solani

Seçeneklerde fırsatçı mikoza neden olan dimorfik mantar Penicillium marneffei’dir.

Penicillosis marneffei: RES’i tutan dimorfik bir mantardır. 25oC’de besiyerinde yaygın kırmızı pigment yapar. Tomucuklanarakdeğil ikiye bölünerek çoğalır.

Özellikle Asyalı AIDS’li hastalarda ortası nekrotik papüler lezyonlarve dissemine enfeksiyon oluşturur.

Penicillosis marneffei (Talaromyces marneffei Enfeksiyonu)

Penicillosis marneffei, özellikle Güneydoğu Asya’ya endemik olan ve genellikle immün sistemi baskılanmış bireylerde (özellikle AIDS hastalarında) ciddi, hayatı tehdit eden enfeksiyonlara yol açan bir mikozdur.

Etken ve Morfoloji

• Etken: Talaromyces marneffei (eski adı: Penicillium marneffei).
• Dimorfik Mantar: Vücut sıcaklığında (37°C) maya fazında, laboratuvar ortamında (25°C) ise küf (miselyal) fazında büyüyen dimorfik bir mantardır.
• Önemli Üreme Şekli: Klasik mayaların aksine, konakçı dokular içinde (37°C’de) tomurcuklanarak değil, ikiye bölünerek (fisyonla) çoğalır. Bu, laboratuvar tanısında önemli bir ayırt edici özelliktir.
• Koloni Özelliği (25°C): Besiyerinde yaygın olarak etrafa dağılan kırmızı pigment (özellikle ters çevrilmiş besiyeri plağında belirgin) oluşturur.

Klinik ve Epidemiyoloji

• Tutulan Sistem: Retiküloendotelyal Sistemi (RES) (Dalak, karaciğer, lenf düğümleri) tutan dissemine (yaygın) enfeksiyon oluşturur.
• Hastalık Formu: Çoğunlukla dissemine enfeksiyon şeklinde seyreder.
• Risk Grubu: En sık Asyalı AIDS’li hastalarda görülür. Bölgesel olarak endemik olduğu için, özellikle Tayland, Çin ve Vietnam gibi bölgelerden gelen veya bu bölgelere seyahat eden HIV pozitif hastalar için tanı akla gelmelidir.
• Deri Bulguları: Karakteristik olarak, merkezinde nekrotik alan bulunan papüler lezyonlar (kabarıklıklar) görülür. Bu lezyonlar bazen molluscum contagiosum’a benzeyebilir.

Penicilliosis marneffei (Talaromyces marneffei)

RES’i tutan, AIDS ile ilişkili dimorfik mantar

Sınıf ve Dimorfizm

• Dimorfik bir mantar
  • 25°C’de: Küf formu → kırmızı (bordo) pigment yapan koloniler
  • 37°C’de: Maya formu → tomurcuklanmaz, ikiye bölünerek (fission) çoğalır
    (En önemli ayırt edici özelliklerden biridir.)

Epidemiyoloji

• Güneydoğu Asya’nın endemik mantarı
• Yaygın bölgeler: Vietnam, Tayland, Güney Çin, Myanmar, Laos
• Asyalı HIV/AIDS hastalarında en sık görülen fırsatçı enfeksiyonlardan biri

CD4 < 100/mm³ olduğunda risk artar.

Klinik Bulgular

Dissemine enfeksiyon

• Ateş
• Lenfadenopati
• Hepatosplenomegali
• Anemi, kilo kaybı

Cilde özgü lezyonlar

• Gövdede ve yüzde ortası nekrotik papüller
• Kaposi benzeri umbilikasyonlu papüller

Bu papüller klinik ipucudur. *******************

Diğer tutulumlar

• Akciğer
• Kemik iliği
• Karaciğer
• Deri

Laboratuvar Tanı

Kültür

• 25°C’de Penicillium benzeri küf → kırmızı pigment salan koloniler*******
• 37°C’de maya formu → fission ile çoğalan oval maya hücreleri*************

Mikroskopi

• Transvers septalı (çizgili) maya hücreleri → Ayırt edici!
• Histiositlerin içinde görülebilir (RES tutulumu)

Histopatoloji

• Makrofajlar içinde çoğalan oval yapılar
• Ziehl–Neelsen ile “zayıf pozitif” olabilir (çeldirici)

Tedavi

İndüksiyon:

• Amfoterisin B (2 hafta)

İdame:

• İtrakonazol (10–12 hafta)

AIDS hastalarında sekonder profilaksi gerekebilir (itrakonazol).

Özellikler

Mini Ayırıcı Noktalar

• Histoplazma: Makrofaj içi fakat tomurcuklanır; pigment üretmez.
• Penicillium marneffei: Makrofaj içi + fission + kırmızı pigment.
• Cryptococcus: Kapsüllü; mukikarmine pozitif.
• Talaromyces: Dimorfik + pigment + AIDS ilişkili.