ZERDEÇAL (CURCUMA LONGA) – TIBBİ FAYDALAR

Zerdeçalın ana etkin bileşeni kurkumindir (%2–6).
Kurkuminin farmakolojik etkileri:

• COX-2, LOX ve NF-κB inhibisyonu
• Güçlü antioksidan etki
• Antiinflamatuar etki
• Hafif antimikrobiyal etki
• Hafif antifibrotik / antifibrotik etki
• İmmün modülasyon

Anti-inflamatuar Etki (En güçlü kanıt)

Kurkumin, hücresel inflamasyon yollarını baskılar:

• NF-κB ↓
• COX-2 ↓
• LOX ↓
• TNF-α, IL-1β, IL-6 ↓

Bu nedenle kronik inflamatuar hastalıklarda kullanılabilir.

Klinik durumlar:

• Osteoartrit (diz, kalça) → ağrı ve fonksiyon skorlarını iyileştirir
• Romatoid artrit → semptomlarda azalma (hafif etki)
• IBS ve IBD (takviye olarak) → inflamasyonu azaltabilir

Kanıt gücü: Orta–güçlü

Antioksidan Etki

Kurkumin ROS ve RNS türlerini temizler, glutatyon seviyelerini artırır.

Kullanım alanları:

• Oksidatif stresin rol oynadığı kronik durumlar
• Metabolik sendrom destek tedavisi
• Kronik inflamatuar hastalıklar

Kanıt gücü: Güçlü (biyokimyasal), orta (klinik)

Metabolik Fayda (Tip 2 DM, MetS)

Kurkuminin yaptığı etkiler:

• HbA1c ↓
• Açlık glukoz ↓
• HOMA-IR ↓ (insülin direnci azalması)
• LDL ↓, Trigliserid ↓, HDL ↑ (hafif)
• Kilo kontrolüne katkı (minimal)

Kanıt gücü: Orta

Karaciğer Sağlığı

Kurkumin karaciğer üzerinde:

• Antioksidan
• Antifibrotik
• Hepatoprotektif

etkiler gösterir.

Klinik kullanım:

• NAFLD / NASH’te ALT-AST düşüşü
• Oksidatif stres kaynaklı karaciğer hasarının azaltılması

Kanıt gücü: Orta

Antikanser Etki (Deneysel / Destekleyici)

Kurkumin:

• Apoptozu artırır
• Angiogenez baskılanır
• Hücre proliferasyonu ↓
• Metastaz yolakları inhibe edilir

Ancak:

Klinik bir antikanser tedavi olarak kullanılmaz.

Yalnızca destekleyici ve tamamlayıcı düzeyde araştırılmaktadır.

Bilişsel Fonksiyon ve Nöroproteksiyon

Kurkumin:

• Amiloid beta birikimini azaltabilir
• Nöroenflamasyonu baskılar
• BDNF artırabilir

Klinik sonuçlar:

• Hafif-kognitif bozuklukta hafif iyileşme gösteren çalışmalar var.
• Alzheimer tedavisi olarak kullanılmaz; ancak destek niteliğinde olabilir.

Sindirim Sistemi

Zerdeçal:

• Safra sekresyonunu artırır
• Karaciğer-safra akışını düzenler
• Hafif antispazmodik etki gösterir

Bu nedenle:

• Dispepsi
• Şişkinlik
• Fonksiyonel GI rahatsızlıklarında faydalı olabilir.

Antimikrobiyal ve Antiviral Etki

Kurkumin:

• Gram (+) ve Gram (−) bakterilere karşı in vitro etkilidir
• Candida üzerinde antifungal
• Bazı virüslerin replikasyon basamaklarını baskılar

Klinik anlamda kullanılmaz, destekleyici olarak kabul edilir.

BİYODOSTUPLUK – En büyük sorun

Kurkumin çok düşük biyoyararlanıma sahiptir. Bu nedenle daha etkili formülasyonlar geliştirilmiştir:

• Fosfolipid kompleksleri
• Piperin (karabiber ekstresi) ile birlikte kullanım
• Nano-misel teknolojiler
• Liposomal formülasyon

Piperin, kurkumin emilimini ≈ 20 kat artırır.

Güvenlilik – Yan Etkiler

Genellikle güvenlidir.
Yan etkiler:

• Dispepsi
• Reflü
• İshal
• Safra kesesi kontraksiyonu (dikkat!)

Kontrendikasyon:

• Safra taşı / safra yolu obstrüksiyonu
• Kolelitiazis (atak tetikleyebilir)

Kan sulandırıcılarla (warfarin vb.) dikkatli kullanılır.

İpucu Tablosu

Kısa Özet

Zerdeçal = Güçlü antiinflamatuar + antioksidan + metabolik destek + karaciğer koruyucu.
Ancak → Klinikte temel tedavi değil, tamamlayıcı (supportive) ajan olarak değerlendirilir.