ZENCEFİL – Tıbbi Kullanımı

Etkin bileşenler

Zencefilin farmakolojik etkisi büyük ölçüde şu bileşenlere bağlıdır:

• Gingeroller (özellikle 6-gingerol)
• Shogaoller (kurutma/ısıtma ile oluşur)
• Zingeron
• Uçucu yağlar (seskiterpenler)

Bu bileşikler antiemetik, antiinflamatuar, antioksidan, antimikrobiyal etkilere sahiptir. ****

Tıbbi Endikasyonlar

A) Antiemetik (Kusma karşıtı) → En güçlü kanıt

Zencefil özellikle:

• Gebelik bulantısı
• Postoperatif bulantı
• Kemoterapiye bağlı bulantı

durumlarında etkili bulunmuştur.

Mekanizma:
5-HT₃ antagonizması + gastrointestinal motiliteyi düzenleme

Doz:
Günde 0.5–1 g (gebelikte üst sınır 1 g)

B) Dispepsi ve gastrointestinal rahatlama

• Fonksiyonel dispepsi
• Gaz, şişkinlik, hafif mide ağrısı
• Yemek sonrası mide boşalmasını hızlandırır

Etki mekanizması:
Prokinetik etki + düz kas spazmının azalması

C) Anti-inflamatuar etki

Zencefil bileşiklerinin COX-2 ve LOX enzimlerini kısmen inhibe ettiği gösterilmiştir.
Bu nedenle düşük-orta kanıt seviyesinde:

• Osteoartrit ağrısı
• Romatizmal ağrılar
• Kas ağrısı

üzerinde fayda bildirilmiştir.

D) Glisemik kontrol ve metabolik etki (orta düzey kanıt)

Çalışmalar zencefilin:

• İnsülin duyarlılığını artırabildiğini
• HbA1c ve açlık glukozunu düşürebildiğini göstermektedir. Ancak bu, tamamlayıcı tedavi niteliğindedir.

E) Antioksidan – Kardiyometabolik etki

Zencefil serbest radikalleri azaltır ve lipid profilini iyileştirebilir:

• LDL ↓
• Trigliserid ↓
• HDL ↑ (hafif)

Ancak bu etki klinik rutine girecek kadar güçlü değildir

F) Antimikrobiyal etki

Gingerol ve shogaoller:

• Gram pozitif ve gram negatif bakterilere karşı in vitro etkilidir
• Antifungal özellik gösterir
• Viral replikasyonu sınırlayıcı etkiler raporlanmıştır

Ancak klinik kullanım endikasyonu yoktur, sadece destekleyici bir etki olarak değerlendirilir.

Güvenlilik – Yan Etkiler

Genellikle güvenlidir.

Fakat yüksek dozlarda:

• Mide yanması
• Reflü
• İshal
• Ağızda irritasyon

görülebilir.

Kontrendikasyonlar / Dikkat Edilecek Durumlar

Antikoagülan kullananlar (warfarin, heparin, DOAC)

Zencefil trombosit agregasyonunu azaltabilir, bu nedenle kanama eğilimini artırma potansiyeli vardır.

Safra taşları

Safra akımını artırdığı için semptomları tetikleyebilir.

Gebelik

Günlük 1 gramı aşmamak kaydıyla güvenlidir.
Aşırı doz uterin kontraksiyon teorik riskini artırabilir (kanıt düşük).

Formları ve dozlar

• Taze kök: 1–2 g
• Kuru toz: 0.5–1 g / gün
• Kapsül: 250 mg × 2–3
• Çay: 1–2 dilim / fincan
• Ekstrakt standartizasyonu: %5–6 gingerol

Klinik ipuçları