Ankilozan Spondilit (AS) ve Ekstraartiküler Bulgular
Ankilozan spondilit, esas olarak omurga ve sakroiliak eklemleri etkileyen kronik inflamatuar bir romatizmal hastalık olmasına rağmen, vücuttaki diğer organ sistemlerini de etkileyebilir. Bu sistemik etkiler ekstraartiküler bulgular olarak adlandırılır.
1. En Sık Görülen Ekstraartiküler Bulgu
- Anterior Üveit (İritis): AS hastalarının yaklaşık %25–40’ında görülür ve en sık izlenen ekstraartiküler bulgudur. Gözde ağrı, kızarıklık, ışığa hassasiyet (fotofobi) ve görme bulanıklığı ile kendini gösterir. Tekrarlayıcı olma eğilimindedir.
2. Diğer Ekstraartiküler Bulgular
Verilen diğer seçenekler ve ek bulgular da AS’nin sistemik etkileri arasındadır, ancak anterior üveit kadar sık görülmezler:
- Pulmoner (Akciğer): Bilateral apikal (üst lob) fibrobüllöz lezyonlar veya fibrozis. Ciddi ve geç dönem bulgusudur.
- Kardiyovasküler (Kalp): Aort yetmezliği (aort kapak yetmezliği) ve iletim bozuklukları.
- Renal (Böbrek): Amiloidoz (özellikle AA tipi amiloidoz, kronik inflamasyon sonucu) ve Mezangioproliferatif Glomerülonefrit (GN). Bu, nadir ve ciddi komplikasyonlardır.
- İskelet Sistemi: Yaygın ve erken dönemde gelişebilen Osteoporoz (özellikle vertebralarda), omurga kırığı riskini artırır.
- Nörolojik: Nadiren, spinal kanalda sinir köklerinin sıkışması sonucu Kauda Equina Sendromu.
———————————
Ankilozan spondilit tanısıyla takip edilen bir hastada en sık izlenen ekstra artiküler bulgu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Amiloidoz
B) Osteoporoz
C) İnterstisyel akciğer hastalığı
D) Aort yetmezliği
E) Anterior üveit
Cevap E
Ankilozan spondilitin sistemik bulgularından en sık izlenen ekstraartiküler bulgu Anterior üveittir.
Diğer sistemik bulgular ise akciğerde bilateral apikal lobta fibrobüllöz lezyonlar, kalpte aort yetmezliği, böbrekte mezangioproliferatif GN amiloidoz, osteoporoz (özellikle vertebrada) ve spinal kanalda kord kompresyonu ile kauda equina sendromudur.
Ankilozan spondilit (AS) hastalarında en sık görülen ekstraartiküler tutulum akut anterior üveittir.
- AS’li hastaların %25–40’ında yaşam boyunca en az bir kez ortaya çıkar.
- Tekrarlayıcı, ani başlangıçlı, tek taraflı göz ağrısı–fotofobi–bulanık görme ile karakterizedir.
- Göz tutulumu, AS’nin HLA-B27 ile en güçlü ilişkili sistemik bulgusudur.
Ankilozan Spondilit – Ekstraartiküler Tutulumlar
| Sistem | Tutulum | Sıklık | Not / Klinik |
|---|---|---|---|
| Göz | Akut anterior üveit | ⭐ En sık (%25–40) | Tek taraflı, tekrar edebilir, fotofobi, göz ağrısı |
| Kalp | Aort yetmezliği, aortik kök dilatasyonu, iletim blokları | Daha nadir | Kronik inflamasyon → aort kökünde fibrozis |
| Akciğer | Üst lob fibrobüllöz değişiklikler | Orta nadirlikte | Tüberküloz ile karışabilir (apikal fibrozis) |
| Böbrek | IgA nefropatisi, amiloidoz (AA tipi) | Nadir | Proteinüri, HT, böbrek yetmezliği olabilir |
| Kemik | Osteoporoz (vertebra) | Sık | Sikineşen kemik yapısına rağmen trabeküler kayıp |
| Sinir sistemi | Kauda equina sendromu | Çok nadir | Dural ektazi + sinir kökü kompresyonu |
| GIS | İnflamatuvar barsak hastalığı ile birliktelik | %5–10 | Crohn/ÜK ile bağlantılı olabilir |
| Deri | Psöriyazis | %10 | Spondiloartrit spektrumunun ortak komponenti |
Neden E değil de diğerleri değil?
A) Amiloidoz
- Görülebilir ama nadir.
- Kronik inflamasyon sonucu AA tipi amiloidoz gelişebilir.
B) Osteoporoz
- AS’de sık görülür fakat ekstraartiküler bulgular içinde en sık olan değildir.
- En sık göz tutulumu (anteriyor üveit) görülür.
C) İnterstisyel akciğer hastalığı
- AS’de tipik akciğer tutulumu apikal fibrobüllöz lezyonlardır; interstisyel hastalık seyrektir.
D) Aort yetmezliği
- Görülebilir ama nadir–orta sıklıkta.
- Kronik inflamasyon → aort kökünde fibrozis → aort yetmezliği.