Mitotik Bölünme Süreci

Hücre döngüsünün M fazı (mitoz ve sitokinez), hücrenin bölünerek iki yeni hücre oluşturduğu aşamadır.

1. Mitoz (Çekirdek Bölünmesi): Dört ana aşamadan oluşur (Profaz, Metafaz, Anafaz, Telofaz) ve bu süreçte hücrenin çekirdek materyali (kromozomlar) eşit olarak ikiye bölünür.
2. Telofaz: Mitozun son aşamasıdır. Bu aşamada, kromozom setleri hücrenin zıt kutuplarına ulaşır, kromozomlar gevşeyip kromatin haline geri döner ve her bir setin etrafında yeni bir çekirdek zarı oluşur.
3. Sitokinez (Hücre Plazması Bölünmesi): Telofaz aşaması ilerlerken veya hemen sonrasında başlar. Bu süreç, hücrenin sitoplazmasının ve sitoplazma içindeki organellerin, iki yeni çekirdek etrafında eşit olarak bölünmesiyle sonuçlanır.

Özetle: Telofaz, çekirdek bölünmesini (karyokinez) tamamlarken, Sitokinez ise tüm hücrenin fiziksel olarak ikiye ayrılmasını sağlar. Bu nedenle Sitokinez, Telofazı takiben gerçekleşir ve tüm bölünme sürecini sonlandırır.

Aşağıdaki aşamalardan hangisinin sonunda sitokinez gerçekleşir?

A) Telofaz
B) Metafaz
C) Profaz
D) G1
E) G2

Cevap A

Hücre döngüsü interfaz (G1, S ve G2) ve mitoz (profaz, metafaz, anafaz ve telofaz) aşamalarından meydana gelir.

Mitozun telofaz aşamasını izleyerek sitoplazmanın bölünmesine sitokinez adı verilir ve böylece iki yavru hücre oluşmuş olur.

Bu aşamada aktin ve myozin filamanlarının hücrenin orta kısmında hücreyi bölecek şekilde düzenlendiği ve birbirleri üzerinden kaydığı izlenir, bu görüntüye kasılma halkası adı verilir

Sitokinez Hangi Aşamanın Ardından Gerçekleşir? Telofaz

4

Hücre döngüsü hatırlatma

• İnterfaz: G1 → S → G2
• Mitoz: Profaz → Metafaz → Anafaz → Telofaz

Sitokinez ne zaman olur?

• Mitozun telofaz aşamasından hemen sonra başlar.
• Çekirdek bölünmesi tamamlanır → Sitoplazma bölünmesi (sitokinez) gerçekleşir.

Mekanizma — Kasılma Halkası

• Aktin + miyozin II filamentleri, hücrenin ekvatorunda contractile ring (kasılma halkası) oluşturur.
• Bu halka kısalarak hücreyi iki yavru hücreye ayırır.
• Bu süreç memeli hücrelerinde “constriction”, bitkilerdeyse hücre plağı (cell plate) oluşumu ile gerçekleşir.

Püf Noktası

• Kimosiz (sitokinez kusuru) → tek sitoplazma ama çok çekirdek (ör: osteoklast, bazı karaciğer hücreleri, düz kas).
• TUS, “çok çekirdekli hücre oluşumu” sorularında sık gönderme yapar.

Mini Cümlesi

“Sitokinez mitozun bir evresi değildir; telofazdan hemen sonra gerçekleşir.”