HCV ve Lenfoproliferatif Hastalıklar
Hepatit C Virüsü (HCV) enfeksiyonu, yalnızca karaciğer sirozu ve hepatoselüler karsinom gibi hepatik hastalıklara değil, aynı zamanda çeşitli ekstrahepatik (karaciğer dışı) manifestasyonlara da neden olabilir. Bu ekstrahepatik bulguların başında lenfoproliferatif bozukluklar ve otoimmünite gelir.
- SMZL İlişkisi: Birçok epidemiyolojik ve moleküler çalışma, HCV enfeksiyonunun, özellikle Güney Avrupa gibi bazı coğrafyalarda, Splenik Marjinal Zone Lenfoması (SMZL) dahil olmak üzere, belirli düşük dereceli B hücreli Non-Hodgkin Lenfomaların (NHL) gelişimiyle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu göstermiştir.
- Mekanizma: HCV, kronik bir antijenik uyarı sağlayarak B hücrelerini sürekli olarak aktive eder. Bu kronik aktivasyon (özellikle dalaktaki marjinal zone B hücrelerini etkileyebilir) sonunda lenfoma transformasyonuna yol açabilir.
- Klinik Önem: Bu ilişkinin klinik önemi, bazı HCV pozitif SMZL hastalarında anti-viral tedavi (DAA’lar) ile virüsün temizlenmesinin (Sustained Virological Response – SVR) lenfoma remisyonuna yol açabilmesidir.
Diğer Ajanlar
- Epstein Barr Virüs (EBV): Özellikle Burkitt Lenfoma, Hodgkin Lenfoma ve Post-Transplant Lenfoproliferatif Bozukluklar (PTLD) ile ilişkilidir.
- Hepatit B Virüs (HBV): HCV kadar güçlü olmasa da, bazı NHL alt tipleriyle ilişkilendirilmiştir, ancak SMZL için en güçlü ilişki HCV’dir.
- Sitomegalovirüs (CMV) ve Herpes Simpleks Virüs (HSV): Doğrudan lenfoma etiyolojisiyle güçlü bir şekilde ilişkilendirilmezler.
Splenik Marjinal Zon Lenfoması (SMZL) ile ilişkili enfeksiyon: Hepatit C Virüsü (HCV)
Splenik Marjinal Zon Lenfoması (SMZL) nedir?
- Indolent (yavaş seyirli) bir B-hücreli lenfomadır.
- Marjinal zon B hücrelerinden köken alır.
- Özellikle dalak, kemik iliği ve periferik kanı tutar.
- Genellikle yaşlı erişkinlerde görülür (60–70 yaş).
Hangi enfeksiyonlarla ilişkilidir? — En önemlisi HCV
SMZL’nin en iyi gösterilmiş enfeksiyöz ilişkisi:
Hepatit C virüsü (HCV)
HCV’nin kronik immün uyarısı → marjinal zon B hücrelerinde klonal proliferasyon → SMZL gelişimine katkıda bulunabilir.
Mekanizma (Önemli!)
- HCV kronik antijenik stimülasyon yapar → marjinal zon B hücreleri sürekli aktif kalır
- B-hücre klonları zamanla otoimmünite + lenfoma gelişimine ilerleyebilir
- Özellikle kriyoglobulinemi ile birlikte olabilir
- HCV tedavisi (DAA: direct antivirals) sonrası bazı SMZL vakalarının regrese olması, ilişkiyi güçlendirmiştir
Klinik İpucu
HCV pozitiflerde şu 3 durum birlikte gelirse SMZL düşün:
- Splenomegali
- Sitopeniler (hipersplenizm)
- Kemik iliğinde marjinal zon klonları
Ayrıca:
- Kriyoglobulinemi
- Hipokomplementemi (C4↓)
- Otoimmün markerlar
SMZL’nin diğer enfeksiyon ilişkileri (bilmekte fayda var)
| Lenfoma tipi | İlişkili enfeksiyon |
|---|---|
| SMZL | HCV (en güçlü veri) |
| MALT lenfoması (mide) | H. pylori |
| Orbital MALT | Chlamydia psittaci |
| Cilt MALT | Borrelia burgdorferi |
| Splenik red pulp lenfoma | Hepatit B → zayıf ilişki |
| Burkitt | EBV |
| Hodgkin | EBV |
| NK/T hücreli nazal tip | EBV |
NOT: EBV birçok lenfomada etkili olsa da SMZL ile ilişkisinin kanıtı zayıftır; asıl enfeksiyon HCV’dir.
Tedavi Bağlamı – Neden Önemli?
HCV pozitif SMZL’de:
- Doğrudan antiviral tedaviler (sofosbuvir + ribavirin vb.)
→ Bazı hastalarda lenfomada belirgin gerileme sağlayabilir
→ Kemoterapi ihtiyacı azalabilir
Bu nedenle SMZL tanısı konan her hastada HCV taraması yapılmalıdır.
ÖZET
- Splenik marjinal zon lenfoması = indolent B-hücreli lenfoma
- En güçlü ilişkili enfeksiyon = Hepatit C virüsü (HCV)
- Mekanizma: kronik B-hücre stimülasyonu
- HCV tedavisiyle bazı SMZL olguları gerileyebilir
- EBV → Hodgkin, Burkitt
- CMV/HSV → lenfositik immün supresyon ama SMZL ilişkisi yok
- Bu tip sorularda marjinal zon = HCV eşleştirmesi akılda kalmalı