Sınıflandırma: Tip II (Antikor-Aracılı Hipersensitivite)
Pernisiyöz anemi, Tip II aşırı duyarlılık reaksiyonları grubunda yer alır. Bu reaksiyon tipinde, antikorlar (genellikle IgG veya IgM), hücre yüzeyindeki veya dokudaki antijenlere bağlanarak hasara neden olur.
İmmünolojik Mekanizma
Pernisiyöz anemide, vücut iki tür otoantikoru üretir:
- İçsel Faktör (Intrinsic Factor – İF) Antikorları:
- Bu antikorlar, midedeki parietal hücreler tarafından üretilen İçsel Faktör’e bağlanır.
- İçsel Faktör, B12 vitamininin ince bağırsaktan emilimi için hayati önem taşır. Antikorlar İF’yi bloke ettiğinde, B12 vitamini emilemez.
- Parietal Hücre Antikorları (PCA):
- Bu antikorlar doğrudan midedeki parietal hücrelerin yüzeyindeki antijenlere bağlanır.
- Bu bağlanma, kompleman aktivasyonu ve hücre lizisi/yıkımı (Tip II mekanizması) ile sonuçlanır, bu da midede atrofik gastrite yol açar.
- Parietal hücreler yıkıldığı için hem İçsel Faktör üretimi azalır hem de mide asidi (HCl) salınımı bozulur.
Sonuç
B12 vitamini eksikliği, kemik iliğinde megaloblastik anemiye (büyük, anormal kırmızı kan hücreleri üretimi) ve sinir sisteminde geri dönüşümsüz olabilen nörolojik hasara neden olur.
Özetle: Pernisiyöz anemi, antikorların hücrelere ve kritik moleküllere (İçsel Faktör) saldırmasıyla gerçekleşen Tip II Aşırı Duyarlılık mekanizmasına uyan bir otoimmün hastalıktır.
Pernisiyöz anemi, Tip V (Uyarıcı/Stimulatory) Aşırı Duyarlılık Reaksiyonu olarak sınıflandırılmaz.****
Daha ziyade, antikorların hücre yüzeyindeki antijenlere bağlanarak hücrenin yıkımına yol açtığı Tip II (Antikor-Aracılı) Aşırı Duyarlılık Reaksiyonu mekanizmasına uyan bir otoimmün hastalıktır.
Pernisiyöz Anemi ve Sınıflandırma
| Sınıflandırma | Mekanizma | Pernisiyöz Anemiye Uygulanışı |
| Doğru Sınıflandırma (Tip II) | Sitotoksik/Lizis: Antikorlar hücre yüzeyindeki antijene bağlanır ve kompleman aktivasyonu veya fagositoz ile hücreyi yıkar. | Antikorlar, midedeki parietal hücrelere bağlanarak hücre yıkımına (atrofik gastrit) neden olur, bu da B12 emilimi için gerekli olan İçsel Faktör (Intrinsic Factor) üretimini engeller. |
| Yanlış Sınıflandırma (Tip V) | Uyarıcı/Stimulatory: Antikorlar reseptöre bağlanarak onu sürekli aktive eder (fonksiyonunu taklit eder). | Pernisiyöz anemide antikorlar hücreleri uyarıp aşırı fonksiyon göstermesine neden olmaz; aksine, fonksiyonlarını bozar ve yıkıma yol açar. |
Tip V‘in en bilinen örneği, tiroit hormon reseptörlerini sürekli uyararak hipertiroidizme neden olan Graves Hastalığı‘dır. Pernisiyöz anemi mekanizması (yıkım ve blokaj), Graves hastalığı mekanizmasından farklıdır.