Biyokimyasal belirteç enzimleri katalazdır.
Görevleri
1) Safra asidi sentezinin son basamakları
Peroksizom safra asitlerini safra tuzlarına dönüştürür
Peroksizomlar, safra asidi sentezinin son basamaklarında rol alır
özellikle kolesterol → primer safra asitleri dönüşümünün son adımları peroksizomda gerçekleşir.
2) İlaç ve toksik maddelerin oksidasyonu
Peroksizomlar bazı ilaçların, toksik moleküllerin ve xenobiyotiklerin detoksifikasyonunda rol alır.
3) Alkol metabolizması
“Alınan alkolün yarısı peroksizomlarda asetaldehite çevrilir
Etil alkolün büyük bölümü karaciğer sitozolik ADH (alkol dehidrogenaz) enzimi ile metabolize edilir.
Ancak yüksek alkol alımında, peroksizomal katalaz–H₂O₂ sistemi devreye girer ve etanol → asetaldehit dönüşümüne katkı sağlar.
→ “Yarısı” denecek düzeyde değildir; katkı sınırlıdır ama önemlidir.
4) Çok uzun zincirli yağ asitleri (VLCFA) β-oksidasyonu
Mitokondri yalnızca 14–18 karbonlu yağ asitlerini rahatça alabilir.
C22+, C24+, C26+ gibi çok uzun zincirli yağ asitleri mitokondriye giremez.
Bunlar peroksizomlarda kısaltılır, daha kısa hale getirilir.
Daha sonra mitokondriye taşınıp klasik β-oksidasyona girerler.
Bu özellik özellikle şu hastalıklarla ilişkilidir:
- Adrenolökodistrofi (X-ALD)
- Refsum hastalığı
- Zellweger spektrum bozuklukları
5) Peroksizomal oksidasyonun sonucu
Mitokondriden farklı olarak:
Oksidasyon sırasında oluşan enerji ATP üretiminde kullanılmaz
Genellikle ısı olarak açığa çıkar
H₂O₂ oluştuğu için katalaz ile parçalanması gerekir
Kısa Özet
- Katalaz: peroksizom belirteci
- VLCFA β-oksidasyonu: peroksizom
- Plazmalojen sentezi: peroksizom
- Safra asidi sentezinin bazı son basamakları: peroksizom
- Etanolün bir kısmının oksidasyonu: peroksizom (katalaz sistemi)
- Detoksifikasyon: bazı toksin ve ilaçlar