CDKN2A (Kromozom 9p)

Kodladığı protein: p16INK4a

• CDK inhibitörü → hücre döngüsünde G1-S geçişini durdurur.
• En sık mutasyona uğrayan tümör süpresör genidir (pankreas kanserinde 1 numara).

Klinik:

• Melanom ve pankreas kanseri birlikte görülebilir (Familial Melanoma–Pancreatic Cancer Syndrome).

TP53 (p53)

Görev: Apoptoz ve hücre siklusu kontrolü

• En sık mutasyona uğrayan tümör süpresörlerinden biridir.
• Li-Fraumeni sendromu p53 mutasyonuyla ilişkilidir.
• Pankreas adenokarsinomunun %50’sinden fazlasında mutasyon görülür.

KRAS (Kromozom 12p)

Pankreas kanserinin en sık görülen onkogeni

• Mutasyon oranı: %90
• Özellikle G12D, G12V hotspot mutasyonları sık.
• Protoonkogendir → Mutasyon aktivasyon yapar.

Klinik:

• PanIN → yüksek dereceli PanIN → Adenokarsinom dizisinin merkezi sürücü mutasyonu.

SMAD4 (Kromozom 18q)

Transforme edici büyüme faktörü-β (TGF-β) yolunun tümör süpresör genidir

• Diğer adı DPC4 (Deleted in Pancreatic Cancer 4)
• Mutasyon oranı: %55
• Kolon ve pankreas kanserlerinin ilerlemesi ile ilişkilidir.

Klinik:

• SMAD4 kaybı immünohistokimyada pankreas adenokarsinomu için çok tipiktir.

ATM (Ataxia-Telangiectasia Mutated)

Görev: DNA tamiri (DSB repair)

• Tümör süpresör gendir.
• Mutasyonunda:
  • Lösemi
  • Lenfoma
  • Pankreas kanseri gelişebilir

Klinik:

• ATM mutasyonu olan ailelerde pankreas kanseri riski artar.

STK11 (LKB1)

Hücre metabolizmasını düzenleyen tümör süpresör gen

• Mutasyon → Peutz–Jeghers sendromu

Klinik:

• Peutz–Jeghers sendromunda pankreas kanseri gelişme riski ~132 kat artar.
• TUS sıklık ipucu:
  “Pankreas kanseri riski en yüksek herediter sendrom → Peutz–Jeghers sendromu (STK11 mut.)”

ÖZET TABLO

Pankreas adenokarsinomunda en sık mutasyon KRAS; en sık tümör süpresör gen mutasyonu CDKN2A; ilerleme ile ilişkili marker SMAD4 kaybıdır.