SERTOLİ HÜCRELERİ
Yapısal Özellikler
- Uzamış, piramidal şekilli destek hücreleridir.
- Spermatogenik seri hücrelerinin etrafını sarar ve destekler.
- Tübülün bazal membranından lümene kadar uzanır.
Kan-Testis Bariyeri (Blood-Testis Barrier)
En önemli Sertoli hücresi fonksiyonudur.
Bu bariyerin oluşumu:
- Sertoli–Sertoli arasındaki sıkı bağlantılar (zonula occludens / tight junction).
Sonuç:
- Makromolekül ve immün hücrelerin geçişi engellenir.
- Otoimmün orşit gelişmesini önler.
- Spermatogenezi bazal ve adlüminal bölmelere ayırır.
Seminifer tübül bölmeleri
Sertoli hücresi bağlantıları sayesinde:
| Bölme | İçerik | Özellik |
|---|---|---|
| Bazal bölüm | Spermatogonyumlar | Kan-testis bariyeri altında, immün sisteme “normal” hücre gibi görünür. |
| Adlüminal bölüm | Primer/sekonder spermatosit → spermatid → spermatozoa | Bariyer üstü: immün sistemden korunmuş bölge |
Sertoli Hücresinin İçerdiği Özel Yapı
Charcot–Böttcher inklüzyonları
- Sertoli hücrelerinin bazal sitoplazmasında görülen karakteristik eozinofilik inklüzyonlar.
- Histolojik tanıda Sertoli hücrelerini ayırt eder.
Sertoli Hücreleri Arası İletişim
- Birbirine gap junction ile bağlanır.
- Bu bağlantı sperm gelişimindeki iyonik–kimyasal ortamı düzenler.
Sertoli Hücresinin ÖNEMLİ FONKSİYONLARI
TUS’un çok sevdiği liste:
Destek ve beslenme → spermatogenik seri için
Kan-testis bariyeri (tight junction)
Androjen Bağlayıcı Protein (ABP) üretir → yüksek intratubüler testosteron sağlar (FSH etkisiyle)
İnhibin-B üretir → FSH’ı baskılar
Anti-Müllerian Hormon (AMH) üretir → erkek embriyoda Müller kanal regresyonu
Fagositik aktivite → dökülen sitoplazmaları temizler
Sıvı sekresyonu → sperm taşınmasını kolaylaştırır
Transferrin, serbest radikal temizleyici proteinler üretimi
Hangi Hormon Sertoli’yi Etkiler?
- FSH → Sertoli hücresini aktive eder
- Testosteron (Leydig kökenli) → Sertoli fonksiyonlarını destekler
İpuçları
- Kan-testis bariyeri = Sertoli–Sertoli sıkı bağlantı.
- ABP ve inhibin B = Sertoli hücresi ürünüdür.
- Spermatogonyumlar bariyerin altında (bazal), diğer evreler üst bölmede (adlüminal).
- Charcot-Böttcher = Sertoli hücresi özel inklüzyonu.
- Sertoli = FSH, Leydig = LH ile aktive olur.
- AMH → Sertoli (embriyonik fonksiyon).