Kalbin Embriyolojik Dilatasyonları ve Erişkin Yapıları
1-Truncus arteriosus
Erişkinde →
- Aorta
- Pulmoner trunkus
Temel görev: tek çıkış yolunu iki ayrı büyük artere ayırır (aort + pulmoner arter).
Konotrunkal septum hatası → Fallot, Transpozisyon, Trunkus arteriozus gibi konjenital kalp hastalıkları.
2-Bulbus cordis
Erişkinde →
- Sağ ventrikülün düz parçası (Conus arteriosus / infundibulum)
- Sol ventrikülün düz parçası (Aortik vestibül)
Her iki ventrikülün “outflow tract” kısmı buradan gelişir.
Sol ventrikülün düz parçası = Bulbus cordis, trabeküllü parçası primitif ventrikül kökenlidir.
3-Primitif ventrikül
Erişkinde →
- Sağ ventrikül trabeküllü kısım
- Sol ventrikül trabeküllü kısım
Ventriküllerin kaslı, kaba görünümlü (trabeküllü) bölümleri burada oluşur.
4-Primitif atriyum
Erişkinde →
- Sağ atriyum trabeküllü kısım
- Sol atriyum trabeküllü kısım
Her iki atriyumun “kaba” iç yüzü buradan gelişir.
5-Sinus venosus
Erişkinde →
- Sağ atriyum düz parçası (sinus venarum) — atriyumun büyük kısmı
- Koroner sinüs
- Sol atriyumun oblik veni (Marshall veni)
- VCI’nin valvi (Eustachian valv)
Sağ atriyumun “düz”, venöz geri akımı alan parçası tamamen sinus venosus’tan gelişir.
Sol tarafta kalıntı olarak koroner sinüs ve oblik ven görünür.
5-Primitif pulmoner ven
Erişkinde →
- Sol atriyum duvarının büyük kısmı
Sol atriyumun düz duvarının önemli bir bölümü buradan oluşur.
Embriyolojik hata → total veya parsiyel pulmoner venöz dönüş anomalileri.
ÖZET
- Outflow tract (ventriküllerin düz kısmı) → Bulbus cordis
- Inflow tract (atriyum düz kısmı) → Sinus venosus
- Trabeküllü kısımlar → Primitif ventrikül / primitif atriyum
- Büyük arterler → Truncus arteriosus
KALBİN 6 EMBRİYOLOJİK DİLATASYONU ve ERİŞKİNDEKİ KARŞILIKLARI TABLO
1. TRUNCUS ARTERIOSUS
| Embriyolojik yapı | Erişkinde karşılığı | Ek açıklama / Klinik ilişkiler |
|---|---|---|
| Truncus arteriosus | Aorta ascendes + Pulmoner trunkus | Kalbin tek çıkış yoludur; konotrunkal septasyon ile iki büyük damar ayrılır. |
| Aort kapağı + Pulmoner kapak (kök seviyesinde) | Semilunar kapaklar truncus ve bulbus bölgesinin endokardiyal yastıklarından gelişir. | |
| Aort bulbusu ve pulmoner bulb | Outflow tractin başlangıç segmentleri. | |
| Aortopulmoner septum | Nöral krest hücreleri ile gelişir → defektlerinde konotrunkal anomaliler oluşur. | |
| Klinik: Trunkus arteriozus, Fallot, TGA, PTA tümü truncal septasyon hatasına bağlıdır. |
2. BULBUS CORDIS
| Embriyolojik yapı | Erişkindeki karşılığı | Ek açıklama / Klinik ilişkiler |
|---|---|---|
| Bulbus cordis (proksimal + conus bölgesi) | Sağ ventrikülün düz (smooth) outflow tracti — Conus arteriosus / Infundibulum | Pulmoner kapağa doğru daralan huni şekilli yapı. |
| Sol ventrikülün düz (smooth) outflow tracti — Aortik vestibül | Aort kapağına doğru düzgün yüzeyli bölge. | |
| Konotrunkal septumun bir bölümü | Bulbus + truncus birlikte septasyonu oluşturur. | |
| Klinik: Pulmoner stenoz, çift çıkışlı RV, Fallot bulbus bölgesinin malalignment’ı ile ilişkilidir. |
3. PRİMİTİF VENTRİKÜL
| Embriyolojik yapı | Erişkindeki karşılığı | Ek açıklama / Klinik ilişkiler |
|---|---|---|
| Primitif ventrikül | Sağ ventrikülün trabeküllü (kaba, muscular) kısmı | Moderator band, trabeculae carneae bu bölgeden gelişir. |
| Sol ventrikülün trabeküllü (kaba) kısmı | Papiller kaslar, chordae tendineae bağlantı yüzeyleri bu kısımdandır. | |
| LV ve RV’nin kas kitlesi buradan gelişir. | ||
| Klinik: Ventriküler septal defektlerin çoğu bu seviyede (membranöz/parşömen bölgesi hariç) oluşur. |
4. PRİMİTİF ATRİYUM
| Embriyolojik yapı | Erişkindeki karşılığı | Ek açıklama / Klinik ilişkiler |
|---|---|---|
| Primitif atrium | Sağ atriyumun trabeküllü kısmı (musculi pectinati) — özellikle auriküler kısım | Sağ aurikül tamamen primitif atriumdan gelişir. |
| Sol atriyumun trabeküllü kısmı — özellikle sol aurikül | Sol aurikül de tamamen bu kısımdan oluşur. | |
| Klinik: Atriyal flutter devresinin pektinat kaslarının olduğu sağ atriyum bölgesinden döndüğü bilinir. |
5. SINUS VENOSUS
| Embriyolojik yapı | Erişkindeki karşılığı | Ek açıklama / Klinik ilişkiler |
|---|---|---|
| Sağ horn (sinus venosus) | Sağ atriyumun düz (smooth) kısmı — Sinus venarum | Vena cava superior/inferior’un açıldığı geniş, düz duvarlı venöz alan. |
| Crista terminalis (trabeküllü-düz geçiş bölgesi) | SA nod bu yapının yakınındadır. | |
| Sol horn (sinus venosus) | Koroner sinüs | Tüm venöz dönüşün büyük kısmını sol horn oluşturur. |
| Oblik ven (Marshall veni) | Kalpte en erken kaybolan yapılardan biri; atriyal aritmilerle ilişkili. | |
| Vena cava inferiorun kapakçığı (Eustachian valv) | Fetusta pulmoner dolaşımdan kaçmak için kanı foramen ovaleye yönlendirir. | |
| Klinik: Koroner sinüs genişlemeleri, sinus venosus ASD’leri bu kökenle ilişkilidir. |
6. PRİMİTİF PULMONER VEN
| Embriyolojik yapı | Erişkindeki karşılığı | Ek açıklama / Klinik ilişkiler |
|---|---|---|
| Primitif pulmoner ven | Sol atriyumun büyük düz kısmı (pulmoner venlerin açıldığı geniş duvar) | Sol atriyumun çoğu bu yapıdan gelişir. |
| Pulmoner ven ostiumlarının tümü | Tek pulmoner ven tomurcuğunun dallanmasıyla oluşur. | |
| Klinik: Total / parsiyel pulmoner venöz dönüş anomalileri (TAPVR, PAPVR) bu bölgenin gelişim kusurlarıdır. | ||
| Atriyal fibrilasyonun çıkış yerlerinden biri pulmoner ven ostiumlarıdır → ablasyon hedefi. |
TÜM SİSTEMİN SÜPER ÖZET CÜMLESİ
- Truncus arteriosus → Büyük arterler (aort + pulmoner arter)
- Bulbus cordis → Her iki ventrikülün outflow tract (düz) kısmı
- Primitif ventrikül → Her iki ventrikülün trabeküllü (kaslı) kısmı
- Primitif atrium → Her iki atriyumun trabeküllü (auriküler) kısmı
- Sinus venosus → Sağ atriyumun düz kısmı + koroner sinüs
- Primitif pulmoner ven → Sol atriyumun büyük düz kısmı