Linezolid, 50 S rRNA’nın 23SP parçasına bağlanarak etki gösterir

yazar

LINEZOLID

Etki Mekanizması

50S rRNA’nın 23S alt birimine bağlanarak İnisiyasyon kompleksinin oluşmasını engeller → protein sentezini durdurur.

Bu onu diğer protein sentezi inhibitörlerinden ayıran benzersiz bir mekanizmadır (translokasyonu değil → İNİSİYASYONU inhibe eder).

Spektrum ve Endikasyonlar

Etkin olduğu bakteriler:

  • MRSA
  • VRSA
  • VRE (Enterococcus faecium/faecalis)
  • Penisiline dirençli Streptococcus
  • LUMA hastane kökenli pnömoni
  • Dirençli Tbc (alternatif)

Gram-pozitif KILLER ilacıdır. Gram-negatiflere karşı etkisizdir (efluks pompaları + dış membran).

Farmakokinetik

  • Oral biyoyararlanım: %100
    → IV ve PO formlar eşdeğerdir (step-down therapy için mükemmel)
  • BOS’a orta düzey geçer → dirençli menenjitlerde seçenek olabilir.

MAO İnhibisyonu

Linezolid non-selektif MAO-A / MAO-B inhibitörüdür.
Bu nedenle:

A) Serotonin Sendromu Riski

Şu ilaçlarla birlikte asla verilmemelidir:

  • SSRI (fluoksetin, sertralin, paroksetin, essitalopram…)
  • SNRI (venlafaksin, duloksetin)
  • TCA
  • Tramadol
  • Meperidin
  • Dextromethorphan
  • MAOI’ler
  • Linezolid + buspiron da risklidir

Bulgu üçlüsü:

  1. Mental durum değişikliği
  2. Otonom instabilite
  3. Nöromüsküler hiperaktivite (klonus, hiperrefleksi)

B) Tiramin İçeren Gıdalar ile Etkileşim (Cheese Reaction)

Peynir, salam, şarap, soya sosu, tütsülenmiş etler, fermente ürünler
→ tiramin ↑
→ MAO inhibe olduğu için yıkılamaz
→ Hipertansif kriz ortaya çıkar.

“Linezolid + peynir → şiddetli baş ağrısı, terleme, hipertansiyon” = tiramin krizi

Önemli Yan Etkileri

a-Miyelosüpresyon (özellikle Trombositopeni)

  • 2 haftalık kullanımda risk belirgin artar
  • Haftalık hemogram takibi önerilir

b- Periferik ve Optik Nöropati

  • Uzun süreli (>28 gün) kullanım
  • Geri dönüşsüz olabilir

c- Laktik Asidoz

  • Linezolid mitokondriyal protein sentezini bozar → nadir ama ciddi

d- Serotonin sendromu (yukarıda anlatıldı)

Direnç Mekanizması

23S rRNA’daki mutasyon, cfr geni (ribozomal metilaz)dir. Bu durum linezolid ve streptograminlere çapraz direnç yapar.

Ezber Kutusu

  • Linezolid → “23S binding + MAO inhibition + MRSA/VRE”
  • Oral biyoyararlanım %100
  • En önemli yan etki → trombositopeni + periferik nöropati
  • SSRI ile verilmez → Serotonin sendromu
  • Peynir ile verilmez → Hipertansif kriz