Sağlıklı durumlarda HPT aksında klasik bir geri besleme sistemi çalışır
TRH uyarısı ile pitüiter TSH salınır. TSH ile tiroid bezinden T4 üretimi uyarılır. Tiroid hormonları periferik dokuda T4’ün T3’e dönüşümü ile aktifleşir iken, T4’ün rT3’e dönüşümü ile inaktif hâle gelir
T4, Tip-1 deiyodinaz (5’ monodeiyodinaz: D1) enzimi ile daha aktif formu olan T3’e dönüşür.
Periferdeki T3’ün %80’i bu dönüşümle olur. Bir miktar, T4 inaktif form olan rT3’e dönüşür. Bunu da Tip-3 deiyodinaz (5 monodeiyodinaz: D3) katalizler.
Hipotalamus-hipofiz-tiroid aksı sağlıklı çalışan ve 3 haftadır ciddi kalori kısıtlaması ile diyet yapan 25 yaşındaki bir kişinin plazma serbest T3 düzeyi düşük olmakla birlikte, TSH hormonunda bir artış görülmemesinin en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hipotalamusta TRH salgılayan hücrelerde hasar olması
B) Hipofizde TSH salgılayan hücrelerde hasar olması
C) Hipofizdeki Tip 1 deiyodinaz enziminin (D1) kalori kısıtlamasından etkilenmemesi
D) Hipofizdeki Tip 2 deiyodinaz enziminin (D2) kalori kısıtlamasından etkilenmemesi *****
E) Hipofizdeki Tip 3 deiyodinaz enziminin (D3) kalori kısıtlamasından etkilenmemesi
T4’ün T3’e dönüşmesinden sorumlu enzimler deiyodinazlardır. En yüksek T3/T4 oranlarına sahip dokular hipofiz ve beyin korteksidir.
Kalori kısıtlaması veya ciddi stres tip 1 deiyodinazı (D1) inhibe eder. Bu durum T4’ün T3’e dönüşümünü azaltır ve böylece T3 düzeylerini düşürür. T3 düzeylerindeki bu düşüşlere metabolik hızdaki bir düşüş eşlik eder. Bu durumda T3›ün plazma seviyeleri düştüğü için TSH’da telafi edici bir artış olacağı akla gelmektedir.
Bununla birlikte, tip 2 deiyodinaz (D2), kalori kısıtlamasından etkilenmez. Yani, kalori kısıtlamasında hipofizdeki lokal T3 seviyeleri normaldir. Böylece, hipofizdeki tirotroplarda yeterli miktarda T3 olmaya devam eder ve TSH’da telafi edici bir artış meydana gelmez.
D3 ise rT3 oluşumundan sorumlu olan enzimdir.
